بسم الله الرحمن الرحيم

((اشاعره))

سوال: بعضي از كساني كه ادعاي دانستن قران و سنت را مي كنند گروهي از مسلمانان را كه اشاعره باشند كافر مي دانند، حكم كفر انها چيست؟ ونقش اشاعره در خدمت به اسلام كدام است؟

جواب: اشاعره پيروان ابو الحسن هستند (نامش علي بن اسماعيل معروف به ابو الحسن اشعري در 260 هجري در بصره متولد شد و در 330 هجري در بغداد فوت كرد با 9واسطه به ابو موسي اشعري از اصحابه پيامبر (ص) مي رسد).

او كسي است  كه در زدودن شك و گمان از عقايد اهل سنت و جماعت افتخار سبقيت و تقدم دارد، شوائبي كه از عقايد معتزله وارد ان شده بود، او يكي از بزرگترين افراد امت و از برجسته ترين علماي اشاعره است كساني كه به اشاره طعنه مي زنند از نظر علم و ورع و تقوا قابل مقايسه با انان نيستند از جمله انها امام الحرمين و امام محمد غزالي و ابن حجر عسقلاني و فخر الدين رازي هستند انان گناهي نداشتند جز اينكه مشتاق بر دفع شبهات فرقه مجسمه از ذات الهي بودند. فرقه اي كه با توسل به برخي ايات و احاديث متشابه براي خدا قائل به جسمانيت بودند و انها را حمل بر ظاهر نموده و معتقد بودند كه خداوند دست و چشم و بازو وانگشت و امثال ان دارد، علماي اشعري با توسل به مجاز در ردو ابطال شبهات انها اقدام كردند، براي اينكه مجسمه معتقد به نظريه تفويض بودند و اين عقيده جز با تاويل قابل رد نبود و علي رغم ان انها معتقد بودند كه تفويض و عدم غور و كنكاش و شناخت مراد از ان از عقيده بهتر و درست تر است.{تفويض در لغت يعني كار را به ديگري واگذار كردن. تفويضيه گويند حق تعالي امور دنيا را به پيامبر (ص) واگذار و تفويض كرد. }

شبهه كساني كه انان را كافر مي دانستند اين بود كه انها را متهم به نفي بعضي از صفات خداوند مي كردند، گمان مي كردند دست و پا و چشم صفات خداوند هستند مانند قدرت و اراده وعلم، همانطور كه خداوند قدرتي دارد كه مثل قدرت ما نيست و علمي دارد كه مثل علم ما نيست، دستي و چشمي دارد كه مثل دست و چشم ما نيست. ناگفته نماند كه لفظ دست و چشم و انگشت اسامي ذات اند نه اسامي صفات ، پس اگر دست را بكار برديم دست جسماني در ذهن تداعي مي شود ولي اگر قدرت را بكار برديم قدرت جسماني به ذهن خطور نمي كند پس اين قياس مع الفارق است.{قياس دست و پا و چشم با علم و قدرت و اراده صحيح نيست}.

لذا ملامت كردن اشاعره در تاويل ايات و روايات در مقابل فرقه مشبهه (مجسمه) تعدي وستم بر انان و انكار برتري و شايستگي انان از نظر عقيده است تا چه رسد به تكفير انها.

يقينا كساني كه اشاعره را كافر مي دانند مشمول اين فرمايش رسول خدا(ص) مي شود كه فرمود: هرگاه كسي به برادرش بگويد اي كافر، اين به يكي از ان دو بر مي گردد، يا انطور است كه او مي گويد يا به خود او بر مي گردد. و نيز فرمود: هر كس ديگري را كافر صدا بزند يا بگويد اي دشمن خدا، در حاليكه چنين نباشد اين وصفبه خود او بر مي گردد. بخاري و مسلم اين دو حديث را روايت كرده اند.مثل كسي كه انها را يا امام اشعري راكافر مي داند مانند مستخدمي است كه در بيمارستاني پزشكي را با درجه تخصص وبالاترين القاب علمي مي بيند و در حاليكه اين مستخدم مطالبي خوانده و يا اينكه ياد گرفته است كه چگونه زخم را پانسمان در كار پزشك مداخله و دست درازي مي كند و به او نسبت جهل و خطا مي دهد ، به او طعنه مي زند و مردم را نسبت به علم و معلوماتش دچار شك و ترديد مي كند.

{معتزله فرقه اي هستند از فرقه هاي اسلامي كه در اغاز قرن دوم هجري در بصره ظهور كردند. موسس ان واصل بن عطا از شاگردان حسن بصري است و در عقايد خود بيشتر متكي به عقل و فلسفه بودند و انسان را در همه افعال خود مختار مي دانستند.}

((برگرفته ار كتاب بدعت به معني دقيق اسلامي ان تاليف دكتر عبدالملك عبدالرحمن السعدي))